తెలంగాణ గిరిజన దేవతలు
సమ్మక్క అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది, కానీ తెలంగాణ గిరిజన శక్తి సంప్రదాయం శక్తివంతమైన స్త్రీ దేవతల సంపన్న గణాన్ని కలిగి ఉంది — అందరూ ఆదిమ, బ్రాహ్మణేతర ఆరాధనలో పాతుకుపోయారు. ఈ దేవతలు సాధారణ అంశాలను పంచుకుంటారు: బలహీనుల రక్షణ, అణచివేతకు ప్రతిఘటన, మరియు భూమి మరియు అడవితో లోతైన సంబంధాలు.
🪔 సమ్మక్క
యోధ-దేవత, పులుల మధ్య కనుగొనబడిన దివ్య శిశువు. మేడారం జాతర యొక్క ప్రధాన దేవత. చిలకలగుట్టపై అదృశ్యమైంది — ఆమె కుంకుమ భరిణెయే ఆమె భౌతిక రూపం.
🔴 సారలమ్మ (సారక్క)
సమ్మక్క కుమార్తె, గోవింద రాజును వివాహం చేసుకుంది. కన్నెపల్లిలో యుద్ధంలో మరణించింది. అదెరాలు (పవిత్ర కుండ) మరియు బండారు (పసుపు-కుంకుమ పొడి)గా పూజించబడుతుంది. జాతరలో మొదట వస్తుంది.
🛡️ పోచమ్మ
తెలంగాణ మరియు AP యొక్క గ్రామ సంరక్షక దేవత. వ్యాధి మరియు చెడు నుండి రక్షిస్తుంది. ప్రతి గ్రామ సరిహద్దులో ఆలయాలు. గ్రామీణ తెలంగాణ అంతటా వార్షిక పోచమ్మ జాతర జరుపుకుంటారు.
🌾 ఎల్లమ్మ
సంతానోత్పత్తి మరియు మాతృ దేవత (రేణుక ఎల్లమ్మ). TS, AP, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర అంతటా పూజించబడుతుంది. ప్రధాన ఆలయం కర్ణాటకలోని సౌందత్తిలో. అట్టడుగు వర్గాల రక్షకురాలు.
🏘️ కట్ట మైసమ్మ
హైదరాబాద్ ప్రాంతంలో పూజించబడే సరిహద్దు దేవత. గ్రామ పరిమితులను రక్షిస్తుంది. పోచమ్మతో సమానం కానీ తెలంగాణ పట్టణ-అంచు సమాజాలకు ప్రత్యేకమైనది.
🌿 మైసమ్మ
వ్యవసాయ సమాజాల దేవత. వర్షం, మంచి పంటలు, పశువుల రక్షణ కోసం పూజించబడుతుంది. గ్రామీణ తెలంగాణ అంతటా పవిత్ర వృక్షాల క్రింద చిన్న ఆలయాలు.
🐍 నాగులమ్మ
సమ్మక్క సోదరి (కొన్ని కథనాల ప్రకారం కుమార్తె). యుద్ధంలో కూడా మరణించింది. సమ్మక్క కుటుంబంతో పాటు దేవతగా పూజించబడుతుంది. జాతర సమయంలో ఆమె చిహ్నం కొండాయి గ్రామం నుండి తీసుకురాబడుతుంది.
ఈ దేవతలను ఏది కలుపుతుంది
- 🔹 అందరూ గిరిజన శక్తి — ఆదిమ సంప్రదాయంలో పాతుకుపోయిన స్త్రీ దివ్య శక్తి
- 🔹 అందరూ బ్రాహ్మణేతర — వేద మంత్రాలు లేవు, సంస్కృత గ్రంథాలు లేవు, అగ్ని ఆచారాలు లేవు
- 🔹 అందరూ యోధ-రక్షక వ్యక్తులు — సమాజం, భూమి, మరియు కుటుంబ రక్షకులు
- 🔹 అందరూ తెలంగాణ-AP భౌగోళికం — దక్కన్ పీఠభూమి మరియు గోదావరి ప్రాంతంలో పాతుకుపోయారు