वरंगल सम्मक्का सारलम्मा मंदिर
वर्षभर दर्शन · वरंगल शहर · मेडारमपासून 90 किमी
| स्थान | वरंगल शहर, तेलंगणा |
|---|---|
| मेडारमपासून अंतर | ~90 किमी (~2 तास रस्त्याने) |
| मंदिराचे स्वरूप | कायमस्वरूपी मूर्ती — मेडारम गड्डेच्या विपरीत |
| वेळ | सकाळी 6:00 ते रात्री 8:00 (सण-उत्सवांत बदल होऊ शकतो) |
| प्रवेश | मोफत |
| एकत्र पाहता येईल | वरंगल किल्ला, हजार खांब मंदिर, भद्रकाली मंदिर |
हे मंदिर का महत्त्वाचे आहे?
वरंगल सम्मक्का सारलम्मा मंदिर त्या भाविकांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे जे मेडारम जातरेला जाऊ शकत नाहीत. मेडारम गड्डा दर दोन वर्षांनी फक्त चार दिवसांसाठी सजतो — उरलेल्या काळात तेथे कायमस्वरूपी मंदिर नाही. वृद्ध भाविक, लहान मुलांसहित कुटुंबे, वरंगल जिल्ह्यातील नियमित उपासक — या सर्वांसाठी वरंगल मंदिर वर्षभर दर्शनाचे प्रमुख केंद्र आहे. दैनंदिन पूजा, नियमित आरती, सणांचे आयोजन — हे सर्व येथे होते.
पहिल्यांदा मेडारम यात्रेची योजना करणाऱ्या भाविकांसाठीही हे मंदिर उपयोगी. येथे दर्शन घेतल्यावर सम्मक्कादेवीची पूजापद्धती समजते, नंतर 90 किमी वाहन चालवून मेडारम गड्डा पाहता येतो. महाराष्ट्रातून येणारे अनेक भाविक वरंगलला थांबून सम्मक्का मंदिर, किल्ला पाहतात आणि मग मेडारमकडे निघतात.
इतिहास
या मंदिराची स्थापना अनेक शतकांपूर्वी झाली असल्याचे स्थानिक परंपरा सांगते — काही स्रोतांनुसार 12व्या शतकात. हे खरे असल्यास, वरंगल मंदिर आधुनिक मेडारम जातरा रचनेपूर्वीचे ठरते. काकतीय राज्याच्या राजधानी वरंगलमध्येच सम्मक्काची उपासना रुजली होती — हे ऐतिहासिकदृष्ट्या उल्लेखनीय आहे. मेडारमच्या कोया जमातीवर कप्पम लादणाऱ्या काकतीय राजांच्या स्वतःच्या राजधानीत सम्मक्काची भक्ती पसरली होती, हा इतिहासाचा विचित्र योगायोग आहे.
मंदिर 20व्या आणि 21व्या शतकात अनेक वेळा नूतनीकरण केले गेले आहे. सध्याची इमारत आधुनिक भक्तिस्थापत्याचे प्रतिबिंब आहे. 1323 सालात काकतीय राजवट संपली; तोपर्यंत राजाच्या किल्ल्याजवळच सम्मक्काची पूजा होत असल्याचे जाणवते. काकतीय काळापासून आधुनिक तेलंगणापर्यंत मंदिराचे सतत सक्रिय अस्तित्व त्याला एक दीर्घ संस्थात्मक स्मृती देते.
भेट कशी द्यावी
मंदिर वरंगल शहरात आहे. वरंगल जंक्शन रेल्वे स्थानक, हनमकोंडा बस स्थानक किंवा वरंगल किल्ल्याजवळून स्थानिक ऑटो किंवा कॅबने सहज पोहोचता येते. स्थानिक चालकांना मंदिराचे नाव सांगितले की ते घेऊन जातात. सामान्यतः सकाळी 6:00 ते रात्री 8:00 वेळ असते — पण उत्सवांच्या दिवशी जास्त वेळ उघडे राहू शकते; जाण्यापूर्वी स्थानिकांकडून खात्री करा.
मेडारम यात्रेसाठी वरंगलला आधारस्थान म्हणून वापरणारे भाविक पहिल्या दिवशी मंदिर दर्शन, वरंगल किल्ला आणि हजार खांब मंदिर पाहू शकतात; दुसऱ्या दिवशी सकाळी मेडारम किंवा रामप्पा मंदिरात जाता येते. वरंगलमधील मध्यम दर्जाच्या हॉटेलांत राहून मेडारम, रामप्पा आणि पाखाल सरोवर — तिन्ही एकाच प्रवासात पाहता येतात.
वसतिस्थान
मेडारम–रामप्पा–पाखाल प्रवास क्षेत्रात वरंगलमध्ये सर्वाधिक हॉटेल पर्याय उपलब्ध आहेत. मेडारम जातरा आणि आसपासच्या तीर्थक्षेत्रांसाठी येणारे बहुतेक भाविक वरंगलमध्ये 1-2 रात्री मुक्काम करतात.
MakeMyTrip — वरंगल हॉटेल शोधा →वरंगलमधील इतर आकर्षणे
- वरंगल किल्ला (काकतीय कला थोरणम): काकतीय राजधानी; चार दगडी तोरणे ऐतिहासिकदृष्ट्या प्रसिद्ध — ~10 किमी
- हजार खांब मंदिर: 13व्या शतकातील काकतीय मंदिर; उत्कृष्ट शिल्पकला — ~10 किमी
- भद्रकाली मंदिर: वरंगल शहरातील प्रमुख देवी मंदिर; तलावाच्या काठावर
- रामप्पा मंदिर: UNESCO जागतिक वारसा स्थळ; 13व्या शतकातील काकतीय उत्कृष्ट कृती — ~65 किमी
- पाखाल सरोवर: 12व्या शतकातील जलाशय; पक्षी निरीक्षणासाठी प्रसिद्ध — ~60 किमी
वरंगलमध्ये एक दिवस राहून सम्मक्का मंदिर, किल्ला आणि हजार खांब मंदिर एकत्र पाहणे शक्य आहे. नागपूर, नांदेड किंवा पुण्याहून येणाऱ्या महाराष्ट्रीय भाविकांसाठी वरंगल उत्तम मुक्काम ठिकाण आहे.